Groby bliskich w Polsce: jak zadbać o nie z zagranicy

Tradycje · 4 min

Pod koniec października telefon z domu często brzmi tak samo: „Będziesz na 1 listopada?”. Jeśli nie możesz przyjechać, nadal da się dobrze ogarnąć groby bliskich w Polsce — przez rodzinę, firmę sprzątającą albo kwiaciarnię na miejscu. Najważniejsze to nie zostawiać tego na ostatni tydzień.

Autor: · opublikowano · aktualizacja

Aleja Zasłużonych na Starych Powązkach w Warszawie
Fot.: Adrian Grycuk / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0 pl

Przez pierwsze lata za granicą co październik obiecywałam sobie, że tym razem przylecę na Wszystkich Świętych. Udało się dwa razy na dziewięć. W pozostałe lata nauczyłam się organizować wszystko na odległość — spokojniej, wcześniej i bez nerwowych telefonów dzień przed świętem. O tym właśnie jest ten tekst.

Od czego zacząć: cmentarz, kwatera, termin

Uroczystość Wszystkich Świętych to w Polsce dzień wolny od pracy, a dzień później przypadają Zaduszki. W ostatnim tygodniu października na cmentarzach robi się tłoczno, bo wiele osób porządkuje groby jeszcze przed świętem. Na dużych nekropoliach, także w Warszawie, ruch bywa wtedy ogromny. To dobry moment, żeby wszystko było już gotowe, ale kiepski, by dopiero zaczynać szukanie pomocy.

Bukiet czerwonych i morelowych róż zapakowany w jasny papier
Bukiet do domu bywa najlepszym podziękowaniem dla kogoś, kto poszedł na cmentarz w Twoim imieniu.

Dlatego najpierw spisz podstawowe informacje: na którym cmentarzu leżą Twoi bliscy, w której kwaterze, rzędzie i pod jakim numerem. Na dużych cmentarzach, takich jak Stare Powązki, sama nazwa cmentarza nie wystarczy — bez dokładnej lokalizacji nawet życzliwa osoba może szukać grobu bardzo długo. Jeśli cmentarz ma internetową wyszukiwarkę grobów, zapisz sobie link albo zrzut ekranu z lokalizacją.

Pomoc rodziny i znajomych

Najprostsze rozwiązanie to poprosić kogoś bliskiego, kto i tak wybiera się na cmentarz. Warto prosić konkretnie: który grób, ile zniczy, czy umyć pomnik, czy zostawić kwiaty, czy tylko uprzątnąć liście. Dobrze też od razu przesłać pieniądze, nawet jeśli ktoś mówi, że nie trzeba. Wtedy łatwiej poprosić ponownie za rok.

Poproś też o zdjęcie. Nie po to, żeby kogokolwiek kontrolować, tylko dlatego, że taki kadr naprawdę pomaga poczuć, że też się tam było. W wielu rodzinach zdjęcie zapalonego znicza wysłane na wspólną grupę stało się małym listopadowym rytuałem.

A osobie, która poszła na cmentarz w Twoim imieniu, warto zwyczajnie podziękować. Jeśli mieszka w stolicy, możesz zamówić kwiaty żałobne Warszawa przez pracownię IFIORA z Mokotowa — to przydaje się, gdy chcesz wysłać rodzinie stonowaną kompozycję na ten tydzień albo podziękować komuś, kto zajął się grobem za Ciebie. Pamiętaj tylko, że dostawa w niedzielę wymaga umówienia co najmniej dobę wcześniej.

Firmy, które opiekują się grobami

W większych miastach działają firmy i osoby, które za opłatą sprzątają groby, myją pomniki, wymieniają kwiaty i zapalają znicze. Zwykle wysyłają zdjęcia przed i po wykonaniu usługi. Przy pierwszym zleceniu zwróć uwagę na kilka rzeczy:

  • czy firma podaje pełne dane i adres, a nie tylko numer telefonu;
  • czy cennik jest jasny i wiadomo, co jest w cenie, a co kosztuje dodatkowo;
  • czy dostajesz zdjęcia z datą i widać na nich cały grób;
  • czy można zamówić jednorazową usługę, bez abonamentu na cały rok.

Dobrze jest też zapytać w zarządzie cmentarza, czy znają kogoś, kto zajmuje się tym na miejscu. Na mniejszych cmentarzach parafialnych często jest jedna zaufana osoba, którą ludzie polecają sobie z ust do ust.

Opłaty za grób

O tym łatwo zapomnieć, kiedy mieszka się za granicą. Na wielu cmentarzach opłata za miejsce obejmuje 20 lat, a potem trzeba ją odnowić. Jeśli nikt tego nie zrobi, grób może zostać uznany za opuszczony. Zarządy cmentarzy wywieszają w takich sytuacjach informacje na grobach, ale z daleka ich nie zobaczysz. Zadzwoń albo napisz do zarządu i zapytaj, do kiedy grób jest opłacony oraz czy można zapłacić przelewem z zagranicy. Przy przelewie warto od razu poprosić o dokładny tytuł wpłaty, żeby pieniądze trafiły do właściwej kwatery.

Gdy jesteś tam, gdzie mieszkasz

Polonia w wielu miastach organizuje własne obchody. Polskie parafie odprawiają msze za zmarłych, a niektóre urządzają też wspólne wyjścia na lokalny cmentarz, gdzie zapala się znicze przy grobach Polaków. Znicze można czasem kupić w polskich sklepach, choć nie wszędzie, więc lepiej zapytać wcześniej. Jeśli mieszkasz na przykład w Wiedniu, warto z wyprzedzeniem sprawdzać ogłoszenia polskich parafii i organizacji, bo informacje o nabożeństwach i wspólnych wyjściach często pojawiają się właśnie tam. O tym, jak znaleźć polską wspólnotę w nowym kraju, piszę też w tekście o poznawaniu innych Polaków za granicą (po angielsku).

Jeśli masz w domu zdjęcia bliskich, zapal przy nich świeczkę. To nie zastąpi wizyty, ale dzieci wychowujące się za granicą widzą wtedy, że ten dzień naprawdę coś znaczy. Podobnie jak przy Wigilii, o której pisałam w poradniku o polskich świętach za granicą.

A jeśli przy okazji listopada trzeba załatwić sprawy urzędowe dla dzieci, przyda się też tekst o tym, jak złożyć wniosek o paszport dla dziecka za granicą.

Kwiaty i znicze na odległość

Na listopad najczęściej wybiera się chryzantemy w doniczkach, bo dobrze znoszą chłód i potrafią stać tygodniami. Sprawdzają się też wrzosy oraz drobne kompozycje z gałązek. Cięte kwiaty w wazonie przy grobie wyglądają pięknie, ale przy przymrozkach szybko więdną, więc jeśli ktoś ma je zostawić za Ciebie, lepiej wybrać coś trwalszego. Na odkrytych grobach doniczka zwykle wypada pewniej niż luźny bukiet.

Znicze kupuje się zwykle na miejscu, przy bramie cmentarza albo w supermarkecie. Warto prosić o znicze z pokrywką, bo w deszczu i na wietrze zwykłe potrafią zgasnąć bardzo szybko. Jeśli zamawiasz usługę u firmy, ustal od razu, ile zniczy ma się znaleźć na grobie i czy mają być zapalone dokładnie 1 listopada, czy wcześniej.

Kilka osób z Polonii mówiło mi, że najbardziej brakuje im nie samego cmentarza, tylko wspólnego wieczoru z rodziną po powrocie z grobów. Jeśli możesz, zadzwoń do bliskich na wideo właśnie wtedy, przy herbacie. To drobiazg, ale sprawia, że ten dzień nie mija w samotności.

Pamiątki i dokumenty

Warto przy okazji zebrać w jednym miejscu informacje o rodzinnych grobach: zdjęcia, lokalizacje, numery kont zarządów cmentarzy i kontakty do osób, które pomagają. Dobrze mieć też zdjęcie tablicy nagrobnej i zapisane daty pochówku. Za kilka lat, gdy starsze pokolenie nie będzie już mogło chodzić na cmentarz, takie notatki okażą się bezcenne dla Ciebie i dla Twoich dzieci.

Ja trzymam taki plik w chmurze, udostępniony rodzeństwu. Każdy może dopisać coś nowego, a nikt nie musi pamiętać wszystkiego sam.

Pytania i odpowiedzi

Ile wcześniej zamówić sprzątanie grobu przed 1 listopada?

Najlepiej na początku października. W ostatnim tygodniu przed świętem firmy mają najwięcej pracy i często nie przyjmują już nowych zleceń.

Czy mogę zapłacić za grób z zagranicy?

Zwykle tak, przelewem na konto zarządu cmentarza lub parafii. Zapytaj najpierw o numer konta i tytuł przelewu, żeby wpłata trafiła do właściwego grobu.

Co, jeśli nie znam numeru kwatery?

Sprawdź internetową wyszukiwarkę grobów danego cmentarza albo zadzwoń do zarządu. Wystarczy imię, nazwisko i przybliżona data pochówku.

Czytaj dalej