Polonia w Wiedniu: tradycje, wydarzenia i ważne okazje

Dziennik — 5 minut czytania

W niedzielę po Mszy ktoś dopina plan komunii, ktoś inny pyta o sobotnią szkołę, a przy stole szybko schodzi temat na imieniny i gości z Polski. Tak wygląda Polonia w Wiedniu: rozproszona po całym mieście, ale dobrze rozpoznająca własny rytm. Gdzie jej szukać i jak polskie rodziny obchodzą tu święta oraz ważne okazje?

Autor: . Opublikowano , aktualizacja .

Pałac Schönbrunn w Wiedniu
Zdjęcie: Thomas Wolf, www.foto-tw.de / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0 de

Polonia w Wiedniu: dawniej i dziś

Polskie życie w Wiedniu nie mieści się w jednej dzielnicy ani w jednym środowisku. Tworzą je studenci, rodziny, które przyjechały do pracy, osoby od lat kursujące między Polską a Austrią, dzieci dorastające w dwóch językach i starsi mieszkańcy pamiętający zupełnie inne fale emigracji. Widać to w rozmowach po nabożeństwie, w szkolnych korytarzach, na koncertach, podczas rocznic i w zwykłych domowych rytuałach, gdy na stół wjeżdża sernik, barszcz albo bukiet na imieniny.

To więź z długą historią. Przez stulecia Polacy pojawiali się w Wiedniu jako dyplomaci, żołnierze, arystokraci, muzycy, uczeni i emigranci polityczni. Wspólna przeszłość habsburska, znaczenie Wiednia jako stolicy Europy Środkowej i dawny ruch ludzi przez Galicję zostawiły wyraźny ślad. Dziś to dziedzictwo spotyka się z nową mobilnością, pracą transgraniczną i mieszanymi rodzinami. Jeśli chcesz szerzej spojrzeć na światową wspólnotę Polaków mieszkających poza krajem, dobrym punktem wyjścia jest pojęcie Polonia.

Luźny bukiet łąkowy w odcieniach różu, fioletu i żółci
Luźny bukiet w stylu łąkowym w odcieniach różu, fioletu i żółci

Gdzie naprawdę toczy się życie wspólnoty

Polska tożsamość w Wiedniu często skupia się wokół instytucji, ale podtrzymują ją codzienne nawyki. Ludzie spotykają się po Mszy, na koncertach, zajęciach językowych, uroczystościach związanych z ambasadą, wydarzeniach szkolnych, w kawiarniach i w domach, gdzie pierogi robi się zwykle dla większej liczby osób, niż planowano. Ponieważ życie wspólnoty jest rozproszone po całym mieście, warto sprawdzać nie tylko adres wydarzenia, ale też dojazd i to, czy po spotkaniu łatwo wrócić komunikacją. Kolejny krok opisuje tekst „Praktyczny przewodnik po polskich szkołach i sobotnich zajęciach dla dzieci za granicą”.

Jeśli chodzi o kulturę, ważnym punktem odniesienia jest Instytut Polski w Wiedniu, zwłaszcza jeśli szukasz wystaw, filmu, literatury, debat i muzyki. Jego program pomaga zobaczyć Polskę jako żywą kulturę, a nie zestaw szkolnych skojarzeń. Obok niego rytm życia społecznego budują polskie stowarzyszenia, wspólnoty parafialne, artyści i niezależni organizatorzy: od wieczorów autorskich i warsztatów dla dzieci po występy chórów, wykłady historyczne, świąteczne bazary i małe spotkania, na których najważniejsza bywa zwykła rozmowa.

Znaczenie ma też życie akademickie. Wiedeń od dawna przyciąga polskich studentów i badaczy, a miejscowa slawistyka nadaje językom oraz literaturom regionu mocne zaplecze intelektualne. Jeśli interesuje cię, jak polszczyzna, kultura i nauka wpisują się w szerszy środkowo- i wschodnioeuropejski kontekst miasta, dobrym przykładem jest uniwersytecki Instytut Slawistyki.

Jak świętuje się po polsku w Wiedniu

W polskiej kulturze ważne okazje świętuje się serdecznie, czasem z rozmachem, ale rzadko byle jak. Urodziny, imieniny, pierwsze komunie, bierzmowania, zakończenia nauki, zaręczyny, śluby, rocznice, parapetówki i pożegnania proszą się o gest, który nie jest przypadkowy. Ciasto mówi: dobrze, że jesteś. Bukiet potrafi wyrazić szacunek, wdzięczność, gratulacje albo po prostu pamięć.

Jeśli kwiaty są częścią takiej okazji w mieście, praktycznym rozwiązaniem bywają kwiaty z dostawą Wiedeń na polskie rodzinne okazje, zwłaszcza gdy spotkanie wypada tego samego dnia albo rodzina zbiera się w niedzielę. MO BLUMEN obsługuje wszystkie 23 dzielnice i dostarcza także w niedziele, co w Wiedniu naprawdę ułatwia organizację imienin, obiadu po Mszy czy rodzinnej wizyty. Przed zamówieniem dobrze przygotować dokładny adres, nazwisko na domofonie i numer telefonu odbiorcy, bo w kamienicach to drobiazg, który robi różnicę.

Najlepszy wybór kwiatów zależy od okazji. Na urodziny albo imieniny sezonowy bukiet zwykle wypada najbardziej naturalnie i osobiście. Na Pierwszą Komunię dobrze sprawdzają się biele oraz delikatne zielenie, bez przesady i bez nadmiaru ozdób. Z kolei przy wizycie kondolencyjnej najbezpieczniej postawić na powściągliwość: stonowane barwy, spokojne proporcje i kartkę napisaną prosto, bez patosu. W polskiej etykiecie bardziej liczy się szczerość niż efekt; gest ma być uważny, nie pokazowy. Więcej o tym jest w tekście „Blisko mimo odległości: jak wysłać kwiaty rodzinie w Warszawie na imieniny i święta”.

Kobieta od tyłu trzyma pastelowy, okrągły bukiet
Kobieta widziana od tyłu, trzymająca okrągły pastelowy bukiet

Śluby, sakramenty i rodzinne przełomy

Polskie śluby w Wiedniu często mają kilka warstw i właśnie w tym tkwi ich urok. Jedne pary wybierają ceremonię kościelną z polskimi czytaniami lub pieśniami, a potem przyjęcie, na którym obok polskich toastów pojawiają się austriackie akcenty. Inni stawiają na ślub cywilny i kameralną kolację, zostawiając tylko wybrane zwyczaje: chleb i sól, toast wódką, zabawy inspirowane oczepinami albo późny stół z dobrze znanymi potrawami. Najlepsze uroczystości nie próbują udawać wesela „jak w Polsce”; pokazują prawdziwe życie pary w Wiedniu.

Pierwsze komunie i bierzmowania także są dla polskich rodzin za granicą ważnymi momentami. Łączą pokolenia, wymagają uzgodnień ze wspólnotą parafialną i często oznaczają logistykę z krewnymi przyjeżdżającymi z Polski. Wtedy wracają konkretne pytania: w jakim języku czytania, jakie pieśni, kogo zaprosić, które zwyczaje zostawić, a z których zrezygnować. Najczęściej najlepiej działa równowaga. Dziecko może czuć się u siebie w Wiedniu, a zarazem przyjąć błogosławieństwo zakorzenione w polskiej pamięci. Tło tego doświadczenia opisuje tekst „Powrót do Polski po latach za granicą: podatki, opieka zdrowotna, szkoły i pierwsze kroki”.

Pytania i odpowiedzi

Gdzie Polacy w Wiedniu mogą znaleźć wydarzenia kulturalne?

Najlepiej zacząć od Instytutu Polskiego w Wiedniu, organizacji polonijnych, ogłoszeń parafialnych, komunikatów związanych z ambasadą, wydarzeń uniwersyteckich i sprawdzonych lokalnych grup. Życie kulturalne jest rozproszone po całym mieście, więc dobrze śledzić kilka kalendarzy naraz i przed wyjściem sprawdzić dzielnicę oraz dojazd.

Które polskie tradycje najłatwiej podtrzymać za granicą?

Wigilia, święconka, znicze na Wszystkich Świętych, imieniny, polskie tradycje kulinarne i rodzinne błogosławieństwa należą do najłatwiejszych do podtrzymania, bo można je praktykować w domu. Nie wymagają wielkich instytucji, tylko chęci i ciągłości.

Czy polskie rodziny w Wiedniu zwykle obchodzą imieniny?

Wiele z nich tak, choć ten zwyczaj różni się w zależności od pokolenia i domu. Jedni świętują imieniny kwiatami, słodyczami, telefonem albo małą kolacją, inni bardziej skupiają się na urodzinach. Na emigracji imieniny bywają miłym sposobem na zachowanie typowo polskiego rytmu w kalendarzu.

Jak nowo przybyłe osoby mogą nawiązać kontakt z Polonią w Wiedniu?

Warto pójść na jedno lub dwa otwarte wydarzenia, przedstawić się po Mszy albo po spotkaniu kulturalnym, zapytać o grupy języka polskiego i nie odrzucać nieformalnych zaproszeń, kiedy się pojawią. Wspólnota często zaczyna się od praktycznych pytań: gdzie jest szkoła, tłumacz, chór, sklep, lekarz albo po prostu ktoś, kto dobrze rozumie pierwsze tygodnie w nowym mieście.

Jak najlepiej pielęgnować polskie zwyczaje w polsko-austriackiej rodzinie?

Najlepiej wybrać te zwyczaje, które naprawdę coś znaczą, spokojnie je wyjaśnić i pozwolić wybrzmieć obu kulturom. Dwujęzyczny toast, polska kolęda obok austriackiego deseru albo święconka przed spacerem po Wiedniu często wypadają naturalniej niż forsowanie idealnej wersji którejkolwiek tradycji.

Czytaj dalej